Ostatnio świętowaliśmy wyjątkowy dzień – Dzień Matki. W związku z tym postanowiłam poruszyć temat bardzo istotny dla wszystkich, przyszłych Mam. Temat dotyczy suplementacji kobiet w ciąży kwasem foliowym.

Od 1997 r. w Polsce każda kobieta przygotowująca się do ciąży lub będąca w stanie błogosławionym otrzymuje od lekarza/ dietetyka zalecenie suplementacji kwasem foliowym. Uzasadnieniem tych zaleceń jest fakt, że kwas foliowy zmniejsza prawdopodobieństwa wystąpienia wad cewy nerwowej u dzieci. Rzeczywiście suplementacja kwasem foliowym znacznie redukuje to ryzyko, jednak poza praktycznie tą jedyną zaletą, podaż tego związku ma wiele wad.

Problem tkwi w nieodpowiedniej, mało aktywnej formie kwasu foliowego. Kwas foliowy jest związkiem syntetycznym, który aby stać się aktywną formą, 5-metylotetrahydrofolianem (5-MTHF), musi przejść w organizmie długą drogę. Enzym przekształcający kwas foliowy w dihydrofolian (DHF, w pierwszej reakcji) jest bardzo wolny, w związku z tym w organizmie zalegają duże ilości niezmetabolizowanego kwasu foliowego. W tej sytuacji nasz organizm nie może korzystać z folianów.

Ponadto wykazano, że kwas foliowy, mający wyższe powinowactwo do receptorów folianowych, blokuje działanie folianów. Obecnie szeroko stosowana suplementacja kwasem foliowym powoduje gromadzenie się tego związku w organizmie.

Kwas foliowy poza wyższym powinowactwem do receptorów jest również bardziej stabilny od folianów, tzn. dłużej się rozkłada. Ponadto związek ten, w przeciwieństwie do folianu, może maskować niedobory witaminy B12, przyczyniając się do rozwoju niedokrwistości megaloblastycznej (wynikającej z niedoboru witaminy B12) i/lub problemów z funkcjonowanie układu nerwowego.

Istnieje również przekonanie, że suplementacja kwasem foliowym zmniejsza stężenie homocysteiny, redukując tym samym ryzyko zdarzeń sercowo – naczyniowych (zawał, udar). Wykazano, że podaż kwasu foliowego zmniejsza poziom homocysteiny w surowicy, jednak nie wpływa na wewnątrzkomórkowy poziom homocysteiny, tym samym nie chroni nas przed zawałem.

Teraz kilka słów o samych folianach. Związki te stanowią naturalnie występującą witaminę B9. Witamina ta znana jest jako 5-metylotetrahydrofolian (5-MTHF). To właśnie w takiej postaci foliany trafiają do naszego krwiobiegu (90-98% folianów w surowicy) i mogą być wykorzystane do procesów biologicznych komórek. Podaż 5-MTHF z dietą i/lub w suplementach zmniejsza wewnątrzkomórkowy poziom homocysteiny, redukując ryzyko wystąpienia zawału, udaru. Ponadto foliany są niezbędne do syntezy kwasów nukleinowych, potrzebnych do budowy i naprawy DNA, chronią przed poronieniami, zgonami wewnątrzmacicznymi, wadami cewy nerwowej oraz niską masą urodzeniową dziecka. Są niezbędne do detoksu, produkcji i dojrzewania erytrocytów (krwinek czerwonych), białych krwinek i płytek krwi.

Naturalnie występujące foliany znajdziemy w zielonych warzywach liściastych, szparagach, drożdżach, wątrobie czy żółtkach jaj. Niestety ze względu na ich dużą wrażliwość na światło, tlen i temperaturę, podaż tych związków z żywności może być niewystarczająca.

Obecnie wykorzystywana suplementacja kwasem foliowym oraz wzbogacenie żywności w ten związek jest związane z ryzykiem wystąpienia niekorzystnych efektów (niedobór cynku wywołany tworzeniem nierozpuszczalnych kompleksów kwasu foliowego z cynkiem, potencjalny związek przewlekłego stosowania dużych dawek kwasu foliowego na rozwój raka piersi, prostaty i jelita grubego). Efekty te nie były obserwowane przy suplementacji 5-MTHF.

Podsumowując, suplementacja 5-MTHF może skutecznie  zapobiegać występowaniu powikłań w czasie ciąży oraz zmniejszać ryzyko rozwoju wad u płodu.  Pamiętajmy, że po odstawieniu kwasu foliowego trzeba odczekać kilka tygodni, zanim włączymy suplement z aktywną formą (aż kwas foliowy zwolni receptory dla folianów).

.

Unmetabolized folic acid and total folate concentrations in breast milk are unaffected by low-dose folate supplementshttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19056550

Folic acid supplementation does not reduce intracellular homocysteine, and may disturb intracellular one-carbon…

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23740686

Red blood cell folate concentrations increase more after supplementation with [6S]-5-methyltetrahydrofolate than with folic acid in women of childbearing age. http://ajcn.nutrition.org/content/84/1/156.full.pdf+html

Kwas foliowy – rola w metabolizmie komórki http://www.ptfarm.pl/pub/File/Bromatologia/2012/2/BR%202-2012%20s.%20144-151.pdf

Metafolina – alternatywa dla suplementacji niedoboru folianów u kobiet ciężarnych

https://journals.viamedica.pl/ginekologia_polska/article/view/46013

The emerging role of unmetabolized folic acid in human diseases: myth or reality?

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22746304